Đối với một công trình, liên quan tới pccc, ta cần trả lời các câu hỏi sau:
1) Công trình có thuộc diện quản lý pccc hay không ? Nếu có ai là người quản lý , công an hay ủy ban xã.
2) Có phải trang bị các hệ thống hay không ? nếu có ai là người thẩm định và nghiệm thu .
Để trả lời 2 câu hỏi cốt lõi trên cho bất kỳ một công trình nào, quy trình đánh giá theo Luật PCCC & CNCH 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định 105/2025/NĐ-CP) được thực hiện qua 4 bước tuần tự.
Xác định chính xác các thông số kỹ thuật tối thiểu:
Công năng sử dụng: (Ví dụ: Nhà xưởng may, quán karaoke, chung cư, khách sạn, trạm xăng, nhà ở kết hợp kinh doanh...).
Quy mô: Số tầng (bao gồm cả tầng hầm), tổng diện tích sàn ($\text{m}^2$), tổng thể tích/khối tích ($\text{m}^3$).
Đặc tính kỹ thuật: Hạng nguy hiểm cháy nổ (A, B, C, D, E đối với nhà sản xuất/kho), số lượng người tập trung tối đa.
So sánh thông số ở Bước 1 với các Danh mục Phụ lục của Nghị định 105/2025/NĐ-CP:
Kiểm tra Phụ lục I (Danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC):
KHÔNG nằm trong Phụ lục I: Công trình KHÔNG thuộc diện quản lý PCCC. (Chủ đầu tư tự bảo đảm an toàn cơ bản, không có cơ quan quản lý chuyên ngành).
CÓ nằm trong Phụ lục I: Công trình THUỘC DIỆN QUẢN LÝ VỀ PCCC. Tiếp tục kiểm tra phân cấp quản lý:
Phân cấp cơ quan quản lý:
Cơ quan Cảnh sát PCCC (Công an) quản lý: Nếu công trình nằm trong Phụ lục II (Cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ) hoặc danh mục cơ sở do Công an quản lý (quy mô lớn, cao tầng, tập trung đông người, nguy cơ cháy nổ cao).
UBND cấp xã / Công an xã quản lý: Nếu công trình thuộc Phụ lục I nhưng không thuộc danh mục do Công an quản lý (quy mô nhỏ và vừa, dưới 5 tầng, ít nguy cơ).
Tra cứu Tiêu chuẩn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về PCCC (đặc biệt là TCVN 3890 về trang bị phương tiện, hệ thống PCCC cho nhà và công trình; TCVN 5738 về hệ thống báo cháy; QCVN 06:2022/BXD):
Đối chiếu loại hình và quy mô để xác định bắt buộc trang bị các hệ thống nào: Hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy vách tường, hệ thống chữa cháy tự động (Sprinkler), hệ thống hút khói, đèn chiếu sáng sự cố & chỉ dẫn thoát nạn, bình chữa cháy xách tay...
Sau khi xác định hệ thống cần trang bị tại Bước 3, đối chiếu với Điều 17 Luật PCCC 2024 để phân định trách nhiệm thẩm định và nghiệm thu:
Trường hợp 1: Công trình THUỘC DIỆN phải thẩm định thiết kế PCCC của Cơ quan Công an (quy mô lớn, nguy cơ cháy nổ cao theo Danh mục quy định):
Thẩm định:
Cơ quan Công an (Cảnh sát PCCC): Thẩm định phần Hệ thống kỹ thuật PCCC (báo cháy tự động, chữa cháy vách tường/tự động, nguồn điện PCCC).
Cơ quan chuyên môn về Xây dựng HOẶC Chủ đầu tư: Thẩm định phần Kiến trúc & Quy hoạch PCCC (lối thoát nạn, khoảng cách an toàn, giải pháp ngăn cháy, chống khói) tùy thuộc vào cấp công trình.
Nghiệm thu:
Chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu nội bộ với các nhà thầu.
Cơ quan Cảnh sát PCCC tiến hành kiểm tra nghiệm thu thực tế và ra Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC trước khi công trình đưa vào sử dụng.
Trường hợp 2: Công trình KHÔNG THUỘC DIỆN phải thẩm định thiết kế PCCC của Cơ quan Công an (quy mô nhỏ/vừa, nhà xưởng nhỏ, nhà ở kết hợp kinh doanh nhỏ...):
Thẩm định: Chủ đầu tư / Chủ sở hữu công trình tự tổ chức thẩm định (hoặc thuê tư vấn thẩm tra) và phê duyệt thiết kế PCCC theo đúng tiêu chuẩn/quy chuẩn.
Nghiệm thu: Chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu nội bộ hoàn thành với các nhà thầu thi công, lập và lưu giữ hồ sơ hoàn công PCCC tại cơ sở. Cơ quan Công an KHÔNG đến kiểm tra ra văn bản chấp thuận nghiệm thu.
| Nhóm công trình / Đặc điểm quy mô | 1. Diện quản lý & Cơ quan quản lý | 2a. Yêu cầu trang bị hệ thống PCCC | 2b. Thẩm quyền Thẩm định thiết kế PCCC | 2c. Thẩm quyền Kiểm tra Nghiệm thu PCCC |
|
Nhóm A: Quy mô lớn, Nguy cơ cao (Chung cư ≥5 tầng, Karaoke/Bar lớn, Kho/Xưởng khối tích lớn, Trạm xăng...) |
• Thuộc diện quản lý PCCC • Do Cơ quan Cảnh sát PCCC (Công an) trực tiếp quản lý |
Bắt buộc trang bị đầy đủ: Báo cháy tự động, Chữa cháy vách tường/Sprinkler, Hút khói... |
• Công an PCCC: Thẩm định Hệ thống kỹ thuật PCCC (Điện, Báo cháy, Chữa cháy). • Cơ quan Xây dựng / CĐT: Thẩm định phần Kiến trúc PCCC. |
Cơ quan Cảnh sát PCCC kiểm tra thực tế và ra Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu. |
|
Nhóm B: Quy mô vừa & nhỏ, Thuộc quản lý Cấp Xã (Xưởng may nhỏ, Khách sạn <5 tầng, Mầm non tư thục, Quán ăn nhỏ...) |
• Thuộc diện quản lý PCCC • Do UBND Cấp xã / Công an xã quản lý |
Căn cứ TCVN 3890: Có thể phải trang bị Báo cháy tự động, Vách tường hoặc chỉ trang bị Bình chữa cháy. |
• Công an PCCC: Thẩm định phần Hệ thống PCCC (nếu công trình nằm trong danh mục thẩm định). • Chủ đầu tư tự thẩm định: (nếu không thuộc diện Công an thẩm định). |
• Cơ quan Cảnh sát PCCC: Ra văn bản chấp thuận (nếu thuộc diện Công an thẩm định). • Chủ đầu tư tự nghiệm thu: (nếu không thuộc diện Công an thẩm định). |
|
Nhóm C: Quy mô rất nhỏ, Không nguy hiểm (Nhà ở riêng lẻ, Cửa hàng tạp hóa nhỏ, Kho vật liệu không cháy <200m²) |
• KHÔNG thuộc diện quản lý PCCC (hoặc thuộc quản lý mức cơ bản nhất tại địa phương) |
VÍ DỤ TRƯỜNG HỢP NHÓM B:
Để xác định một công trình thuộc Nhóm B (do UBND cấp xã quản lý, có trang bị hệ thống báo cháy tự động và chữa cháy vách tường) có thuộc diện Cơ quan Công an thẩm định phần hệ thống PCCC hay không, chúng ta đối chiếu trực tiếp với Phụ lục III của Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Cụ thể, quy trình tra cứu và nguyên tắc phân định như sau:
Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP chính là Danh mục dự án, công trình, phương tiện giao thông cơ giới thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC của Cơ quan Công an.
Trường hợp 1 — Có tên trong Phụ lục III:
Nếu loại hình và quy mô (chiều cao, số tầng, diện tích, thể tích) của công trình vượt hoặc đạt ngưỡng quy định trong Phụ lục III:
Thẩm định: Bắt buộc phải trình Cơ quan Cảnh sát PCCC (Công an) thẩm định thiết kế phần Hệ thống PCCC chuyên ngành (báo cháy tự động, vách tường, nguồn điện PCCC).
Nghiệm thu: Sau khi thi công xong, Cơ quan Cảnh sát PCCC sẽ kiểm tra thực tế và ra Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC trước khi đưa công trình vào hoạt động.
Trường hợp 2 — Không có tên (hoặc Dưới ngưỡng) trong Phụ lục III:
Nếu quy mô công trình nằm dưới ngưỡng quy định tại Phụ lục III (mặc dù quy chuẩn kỹ thuật như TCVN 3890 vẫn bắt buộc công trình phải trang bị hệ thống báo cháy tự động và vách tường):
Thẩm định: Cơ quan Công an KHÔNG thẩm định thiết kế PCCC. Chủ đầu tư / Chủ sở hữu công trình tự tổ chức thẩm định (hoặc thuê đơn vị tư vấn có năng lực thẩm tra) và phê duyệt thiết kế PCCC.
Nghiệm thu: Chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu nội bộ hoàn thành với các nhà thầu thi công, lập và lưu trữ hồ sơ hoàn công PCCC tại cơ sở. Cơ quan Công an không kiểm tra ra văn bản chấp thuận nghiệm thu.
Giả sử anh có 2 công trình đều thuộc thẩm quyền UBND cấp xã quản lý và đều bắt buộc trang bị báo cháy tự động + vách tường theo TCVN 3890:
Công trình 1: Nhà xưởng may mặc tư nhân khối tích $4.000\text{ m}^3$
Quản lý: Thuộc UBND cấp xã quản lý (do chưa đạt ngưỡng quản lý trực tiếp của Phòng Cảnh sát PCCC cấp tỉnh/thành phố).
Tra Phụ lục III: Quy định nhà xưởng sản xuất hạng C có thể tích từ $3.000\text{ m}^3$ trở lên thuộc diện Công an thẩm định PCCC.
Kết luận: Cơ quan Công an THẨM ĐỊNH phần hệ thống báo cháy, vách tường và RA VĂN BẢN NGHIỆM THU.
Công trình 2: Xưởng gia công cơ khí / xưởng gỗ nhỏ khối tích $2.000\text{ m}^3$
Quản lý: Thuộc UBND cấp xã quản lý.
Tra Phụ lục III: Mức $2.000\text{ m}^3$ dưới ngưỡng quy định phải thẩm định của Phụ lục III (ngưỡng thường từ $3.000\text{ m}^3$ hoặc $5.000\text{ m}^3$ trở lên).
Kết luận: Cơ quan Công an KHÔNG thẩm định PCCC. Chủ đầu tư tự phê duyệt thiết kế hệ thống báo cháy/vách tường, tự nghiệm thu hoàn công và gửi báo cáo/hồ sơ quản lý về UBND cấp xã / Công an xã để theo dõi.
Quy chuẩn trang bị (TCVN 3890) quy định CÔNG TRÌNH PHẢI CÓ HỆ THỐNG GÌ, còn Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP là thước đo quyết định CÔNG AN CÓ THẨM ĐỊNH & NGHIỆM THU HỆ THỐNG ĐÓ HAY KHÔNG.