Luật và Nghị định về Phòng cháy và chữa cháy (PCCC) quy định rất rõ ràng về phân cấp quản lý an toàn PCCC đối với các công trình, cơ sở.

Luật PCCC & CNCH năm 2024 (Luật số 55/2024/QH15) và Nghị định hướng dẫn chi tiết (Nghị định 105/2025/NĐ-CP) chia danh mục cơ sở thành 2 nhóm thẩm quyền quản lý chính: Cơ quan Công an và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã/huyện.

1. Phân định nguyên tắc quản lý

• Cơ quan Công an quản lý: Các công trình, cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao, quy mô lớn, tập trung đông người, hoặc mang tính chất quan trọng về an ninh - quốc phòng, hạ tầng kỹ thuật.

• Ủy ban nhân dân cấp xã/huyện quản lý: Các cơ sở có quy mô nhỏ và vừa, nguy cơ cháy nổ thấp hơn, nằm rải rác trên địa bàn dân cư để chính quyền địa phương bám sát và quản lý trực tiếp.

2. Ví dụ công trình do CƠ QUAN CÔNG AN quản lý (Cơ sở nguy hiểm cháy, nổ / Quy mô lớn)

Các công trình này thuộc Danh mục cơ sở do cơ quan Công an trực tiếp quản lý kiểm tra an toàn PCCC:

1. Tòa nhà cao tầng / Khu dân cư:

   • Nhà chung cư, ký túc xá cao từ 5 tầng trở lên hoặc có tổng khối tích từ $5.000\text{ m}^3$ trở lên.

   • Nhà hỗn hợp cao từ 5 tầng trở lên hoặc có khối tích từ $1.500\text{ m}^3$ trở lên.

2. Cơ sở Sản xuất, Kho tàng, Công nghiệp:

   • Nhà xưởng, kho hàng hóa dễ cháy/hạng C có thể tích lớn (từ $3.000\text{ m}^3$ hoặc $5.000\text{ m}^3$ trở lên).

   • Kho/cửa hàng kinh doanh xăng dầu, khí đốt hóa lỏng (LPG), kho vật liệu nổ công nghiệp, hóa chất nguy hiểm.

3. Cơ sở Y tế, Giáo dục, Văn hóa quy mô lớn:

   • Bệnh viện, cơ sở y tế có từ 21 giường bệnh trở lên hoặc tổng khối tích lớn.

   • Trường học, nhà trẻ/mầm non có khối tích lớn hoặc số lượng học sinh/cháu đông.

4. Cơ sở Giải trí, Dịch vụ tập trung đông người:

   • Karaoke, vũ trường, quán bar có tổng thể tích lớn hoặc từ 3 tầng trở lên.

   • Trung tâm thương mại, siêu thị, chợ cấp 1 & cấp 2.

   • Khách sạn, nhà nghỉ cao từ 5 tầng trở lên.

5. Hạ tầng giao thông & Trụ sở:

   • Hầm đường bộ, hầm đường sắt dài từ $500\text{ m}$ trở lên.

   • Trụ sở cơ quan nhà nước từ cấp huyện trở lên.

3. Ví dụ công trình do Ý BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ / HUYỆN quản lý

Các công trình này thuộc Danh mục cơ sở do UBND cấp xã quản lý (Thường giao cho Công an xã/phường hỗ trợ tham mưu kiểm tra):

1. Nhà ở & Cơ sở lưu trú quy mô nhỏ:

   • Nhà chung cư, nhà tập thể, ký túc xá cao dưới 5 tầng và khối tích dưới $5.000\text{ m}^3$.

   • Khách sạn, nhà nghỉ, nhà khách cao dưới 5 tầng và có tổng khối tích nhỏ.

   • Nhà để ở kết hợp sản xuất, kinh doanh hàng hóa dễ cháy nổ quy mô nhỏ.

2. Cơ sở sản xuất, kho hàng quy mô nhỏ:

   • Xưởng gia công cơ khí, xưởng mộc, kho chứa hàng hóa không nguy hiểm hoặc nguy hiểm thấp có thể tích nhỏ (dưới ngưỡng quy định của Công an).

3. Cơ sở Giáo dục, Y tế, Dịch vụ quy mô nhỏ:

   • Nhóm trẻ, trường mầm non độc lập, mầm non tư thục quy mô nhỏ.

   • Trạm y tế xã, phòng khám tư nhân quy mô nhỏ.

   • Quán ăn, cửa hàng tạp hóa, cửa hàng kinh doanh dịch vụ diện tích nhỏ.

   • Quán Karaoke/Bar quy mô nhỏ nằm ngoài danh mục do Công an quản lý trực tiếp.

4. Trụ sở hành chính:

   • Trụ sở UBND cấp xã, nhà văn hóa thôn/xóm/tổ dân phố.

Bảng so sánh nhanh phân cấp quản lý

XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN QUẢN LÝ CỦA CÔNG TRÌNH/CƠ SỞ:

Để xác định chính xác công trình/cơ sở thuộc thẩm quyền quản lý của Cơ quan Công an, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã/huyện, hay không thuộc diện quản lý về PCCC, bạn áp dụng cơ chế tra cứu đối chiếu qua các Danh mục Phụ lục của Nghị định 105/2025/NĐ-CP theo quy trình 3 bước đơn giản dưới đây:

Bước 1: Tra cứu Danh mục cơ sở quản lý về PCCC (Phụ lục I)

• Ý nghĩa Phụ lục I: Đây là danh mục toàn bộ các cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC.

• Cách thực hiện:

  1. Kiểm tra xem loại hình công trình và quy mô (diện tích, thể tích, số tầng, sức chứa) của bạn có nằm trong Phụ lục I hay không.

  2. Kết quả:

     • Nếu KHÔNG nằm trong Phụ lục I: Công trình/cơ sở của bạn KHÔNG THUỘC DIỆN QUẢN LÝ VỀ PCCC. Chủ sở hữu tự bảo đảm an toàn cháy nổ cơ bản theo quy định chung của pháp luật mà không chịu sự quản lý, lập hồ sơ hay kiểm tra định kỳ của cơ quan quản lý chuyên ngành.

     • Nếu CÓ nằm trong Phụ lục I: Công trình/cơ sở của bạn THUỘC DIỆN QUẢN LÝ VỀ PCCC. Tiếp tục chuyển sang Bước 2.

Bước 2: Phân định Cơ quan Công an hay UBND quản lý (So sánh Phụ lục I & Phụ lục IV/Phụ lục liên quan)

Khi cơ sở đã nằm trong Phụ lục I (thuộc diện quản lý PCCC), việc phân cấp thẩm định/quản lý giữa Công an và UBND được quy định dựa trên các phụ lục phân nhóm cụ thể của Nghị định:

1. Trường hợp do CƠ QUAN CÔNG AN quản lý:

• Cơ sở nằm trong Danh mục cơ sở do Cơ quan Công an quản lý (thường thuộc nhóm cơ sở nguy cơ cháy nổ cao, quy mô lớn tại các Phụ lục quy định riêng cho Công an, ví dụ: Phụ lục II - Danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ, hoặc Phụ lục III - Cơ sở do Công an quản lý).

• Đặc điểm chung:

  • Nhà xưởng, kho hàng có khối tích/diện tích lớn (ví dụ: hạng C khối tích lớn).

  • Chung cư, nhà hỗn hợp cao từ 5 tầng trở lên hoặc thể tích lớn.

  • Khách sạn, nhà nghỉ, chợ, trung tâm thương mại, karaoke/bar quy mô lớn.

  • Cơ sở chứa chất nguy hiểm cháy nổ (xăng dầu, gas, hóa chất...).

2. Trường hợp do UBND CẤP XÃ / CẤP HUYỆN quản lý:

• Cơ sở thuộc Phụ lục I (diện quản lý PCCC) nhưng KHÔNG thuộc danh mục do Cơ quan Công an quản lý trực tiếp (nằm trong Danh mục cơ sở do UBND cấp xã/huyện quản lý).

• Đặc điểm chung:

  • Các cơ sở dịch vụ, nhà sản xuất, kho bãi quy mô nhỏ và vừa.

  • Nhà chung cư/tập thể, nhà nghỉ/khách sạn cao dưới 5 tầng.

  • Trạm y tế, nhóm trẻ mầm non tư thục độc lập, quán ăn nhỏ.

Bước 3: Kiểm tra tính chất "Nguy cơ cháy nổ cao" (Phụ lục II)

• Ý nghĩa Phụ lục II (Danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ):

  • Những cơ sở nằm trong Phụ lục II là tập hợp con của các cơ sở quản lý PCCC có mức độ nguy hiểm cao nhất.

  • Các cơ sở thuộc Phụ lục II chắc chắn 100% do CƠ QUAN CÔNG AN trực tiếp quản lý, đồng thời chịu các quy định nghiêm ngặt hơn về:

    • Tần suất kiểm tra an toàn PCCC định kỳ.

    • Bắt buộc mua Bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.

    • Yêu cầu cao hơn về quy trình thẩm định, nghiệm thu PCCC và phương án chữa cháy.

BẢNG TÓM TẮT SƠ ĐỒ ĐỐI CHIẾU