Căn cứ theo quy định của Luật PCCC & CNCH năm 2024 (Luật số 55/2024/QH15) và các văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định 105/2025/NĐ-CP), cần phân biệt rõ giữa cấp quản lý vận hành/kiểm tra định kỳ (UBND cấp xã) và thẩm quyền thẩm định, nghiệm thu thiết kế PCCC.
Cụ thể, việc thẩm định thiết kế và nghiệm thu PCCC đối với công trình thuộc UBND cấp xã quản lý được thực hiện như sau:
Việc thẩm định thiết kế được bóc tách theo nội dung kỹ thuật (chứ UBND cấp xã không thực hiện thẩm định thiết kế kỹ thuật PCCC):
Đối với Hệ thống PCCC chuyên ngành (Hệ thống báo cháy tự động, Hệ thống chữa cháy vách tường, Nguồn điện PCCC):
Cơ quan Công an (Phòng/Đội Cảnh sát PCCC & CNCH): Là đơn vị duy nhất có thẩm quyền thẩm định các nội dung kỹ thuật này (theo Điểm d Khoản 1 Điều 17 Luật PCCC 2024), nếu công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC theo quy định của Nghị định.
Trường hợp công trình quy mô nhỏ không thuộc diện Công an thẩm định PCCC: Chủ đầu tư / Chủ sở hữu công trình tự tổ chức thẩm định và chịu trách nhiệm về thiết kế các hệ thống này trước khi thi công (theo Điểm đ Khoản 1 Điều 17).
Đối với các giải pháp Kiến trúc PCCC (Lối thoát nạn, khoảng cách an toàn, giải pháp ngăn cháy/chống khói):
Chủ đầu tư / Chủ sở hữu công trình: Tự tổ chức thẩm định (do công trình thuộc quản lý của UBND cấp xã thường là công trình Cấp III, IV tư nhân, không thuộc diện Cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế bước sau).
Khi thi công xong hệ thống PCCC (báo cháy tự động, vách tường), việc kiểm tra nghiệm thu được thực hiện theo 2 cấp:
Nghiệm thu nội bộ (Bắt buộc): Chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu hoàn thành công trình/hệ thống PCCC với các đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công PCCC.
Kiểm tra nghiệm thu của Cơ quan Nhà nước:
Nếu công trình thuộc diện Công an thẩm định thiết kế PCCC: Cơ quan Cảnh sát PCCC & CNCH (Công an) sẽ tiến hành kiểm tra kết quả nghiệm thu và ra Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC trước khi đưa công trình vào sử dụng.
Nếu công trình KHÔNG thuộc diện Công an thẩm định thiết kế PCCC: Chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu, lập hồ sơ hoàn công và lưu trữ tại cơ sở. UBND cấp xã (Công an xã) chỉ tiếp nhận hồ sơ quản lý PCCC và tiến hành kiểm tra an toàn PCCC định kỳ/đột xuất trong quá trình công trình hoạt động.
| Nội dung | Đơn vị thực hiện |
| Thẩm định hệ thống Báo cháy & Vách tường | Cơ quan Cảnh sát PCCC (Công an) (nếu thuộc diện thẩm định) HOẶC Chủ đầu tư tự thẩm định (nếu không thuộc diện). |
| Thẩm định kiến trúc PCCC (Thoát nạn, ngăn cháy) | Chủ đầu tư tự tổ chức thẩm định. |
| Nghiệm thu hoàn thành hệ thống PCCC | Chủ đầu tư tự nghiệm thu với nhà thầu + Cơ quan Cảnh sát PCCC kiểm tra ra văn bản chấp thuận (đối với công trình thuộc diện thẩm định). |
| Vai trò của UBND cấp xã / Công an xã | Quản lý hồ sơ cơ sở, kiểm tra an toàn PCCC định kỳ trong quá trình hoạt động (không thẩm định/nghiệm thu bản vẽ thiết kế). |
Đối với trường hợp công trình có yêu cầu trang bị hệ thống chữa cháy vách tường, báo cháy tự động nhưng không thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC, việc phân cấp quản lý và quy trình nghiệm thu được thực hiện chi tiết như sau:
Công trình thuộc nhóm này thường có quy mô nhỏ hoặc vừa, nằm dưới ngưỡng phải thẩm định PCCC của Cơ quan Công an.
Cơ quan quản lý chính: Ủy ban nhân dân cấp xã (phân cấp trực tiếp cho Công an cấp xã tham mưu, lập hồ sơ quản lý).
Trách nhiệm của cơ quan quản lý:
Tiếp nhận hồ sơ quản lý an toàn PCCC của cơ sở.
Thực hiện kiểm tra an toàn PCCC định kỳ hoặc đột xuất đối với cơ sở trong quá trình hoạt động.
Xử lý vi phạm (nếu có) về an toàn PCCC.
Do công trình không thuộc diện Cơ quan Công an thẩm định thiết kế, nguyên tắc trách nhiệm thuộc về Chủ đầu tư / Chủ cơ sở:
Chủ đầu tư / Chủ sở hữu công trình tự tổ chức thẩm định (hoặc thuê đơn vị tư vấn thiết kế/thẩm tra có đủ năng lực) và tự phê duyệt thiết kế PCCC.
Thiết kế phải bảo đảm tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về PCCC hiện hành (như TCVN 5738 về hệ thống báo cháy, TCVN 3890 về trang bị phương tiện PCCC).
Chủ đầu tư / Chủ sở hữu công trình tự tổ chức nghiệm thu nội bộ hoàn thành hệ thống PCCC. Thành phần nghiệm thu gồm: Chủ đầu tư, nhà thầu thi công PCCC, đơn vị tư vấn giám sát và đơn vị thiết kế.
Cơ quan Công an (Cảnh sát PCCC) KHÔNG đến kiểm tra để ra "Văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC" như đối với các công trình thuộc diện thẩm định.
Để đưa công trình vào sử dụng đúng quy định pháp luật:
Lập biên bản nghiệm thu: Sau khi hoàn thành lắp đặt hệ thống báo cháy tự động và chữa cháy vách tường, Chủ đầu tư cùng các nhà thầu ký Biên bản nghiệm thu hoàn thành hạng mục/hệ thống PCCC.
Lập Biên bản thử nghiệm / Chạy thử: Lưu trữ các biên bản đo kiểm (đo điện trở nối đất, chạy thử áp lực cột áp vách tường, kiểm tra đầu báo cháy) do đơn vị thi công/đo kiểm cấp.
Lập Hồ sơ quản lý PCCC tại cơ sở: Chủ đầu tư tập hợp các tài liệu (Bản vẽ hoàn công PCCC, Biên bản nghiệm thu, Hồ sơ thiết bị, Phương án chữa cháy của cơ sở, Quyết định thành lập đội PCCC cơ sở...) thành Hồ sơ quản lý PCCC.
Khai báo / Cập nhật với Công an xã: Gửi thông báo/hồ sơ quản lý PCCC về UBND cấp xã / Công an xã địa phương để theo dõi và đưa vào danh sách quản lý trên địa bàn.